علمی اموزشی
الان که اين يادداشت را ميخوانيد، در هر سني که هستيد نگاهي به پشت دستتان بيندازيد. حالا اگر به پشت دست بچهها و سپس به دستان پدر و مادرتان نگاه کنيد، تفاوتهاي قابل ملاحظهاي در ساختار، رنگ و انعطافپذيري پوست خواهيد ديد.
بازار جهاني گياهان دارويي به لحاظ مبادلات داروهاي گياهي طي سال هاي اخير سير صعودي و پررونق مي پيمايد. كشورمان يكي از غني ترين كشورهاي دنيا در برخورداري از گياهان دارويي است. تاكنون 1400 گونه گياهي طبي شناخته شده اند اما از اين رقم فقط 220 گونه به صورت دارو در طب گياهي معين شده است در حالي كه حدود 8 هزار گونه گياه ديگر همچنان ناشناخته مانده است.
با «دكتر عباس حاجي آخوندي» مشاور وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در امور طب سنتي و مكمل و صنايع گياهان دارويي، درباره نقش و جايگاه گياهان دارويي و طب سنتي در عرصه هاي درماني، غناي گياهان دارويي كشورمان، موقعيت نظارت بر شيوه كارسنتي- تجربي «عطاران» و لزوم آموزه و شناخت شان به دانش روز به گفت وگو نشستيم. وي ابتدا وضعيت كاربردي داروهاي گياهي و حجم مبادلات روبه افزون آن در اقتصاد جهاني را شرح مي دهد:
«وضعيت مبادلات داروهاي گياهي در دنيا متداول و رو به پيشرفت است.
همچنان كه در سال 1994 ميلادي صادرات و واردات اين گونه داروها به ارزش 12.5ميليارد دلار انجام شده كه اين رقم در سال 2000 به 30 ميليارد دلار افزايش يافته است. گفته مي شود حجم داد و ستد داروهاي گياهي در سال 2050 به 50ميليارد دلار خواهد رسيد. قابل توجه اين كه پرجمعيت ترين كشور دنيا؛ چين طي دو دهه اخير بزرگترين كشور صادركننده داروي گياهي در جهان است و مقام اول دارد. از سوي ديگر بيش از 80درصد سلامت مردم چين وابسته به طب سنتي- گياهي گزارش شده است. اصولاً بخش زيادي از مردم دنيا از داروهاي گياهي و طب سنتي و مكمل استفاده مي كنند و هر كشوري وابسته به سنن قديمي و متولي سلامت مردم به نام طب سنتي بوده و است. گياهان هم در مكاتب طب مختلف سنتي و مكمل و هم مكتب طب جديد كاربرد دارند. اصولاً در كنار هر طب سنتي يك سري طب مكمل وجود دارد و طب سنتي كشورهاي ديگر نيز در كشور ما مكمل ناميده مي شود.»
ايران، متنوع ترين آب و هواي جهان
در واكاوي موقعيت هاي ممتاز و بعضاً استثنايي كشورمان در زمينه گياهان دارويي مي توان گفت ايران در گروه كشورهاي دارنده گياهان دارويي يكي از غني ترين ها در جهان و به لحاظ تنوع وضعيت آب و هوايي داراي بيشترين تنوع در بين كشورهاي ديگر است. به حدي كه از مجموع 14 تنوع آب و هواي دنيا، سرزمين ايران برخوردار از 11تنوع آن است. شايان توجه است كه گران ترين گياه جهان يعني زعفران در ايران مي رويد.
«دكتر حاجي آخوندي» مشاور وزير بهداشت در پاسخ به سؤالم درباره آمار گياهان دارويي كشور مي گويد: «1400گونه گياهي شناخته شده داريم كه اثرطبي دارند. از اين تعداد، فقط 220 گونه در قالب دارو در طب جديد تعيين شده است. اين داروها در داروخانه ها عرضه مي شود. در نظر داشته باشيم كه بين گياه دارويي و داروي گياهي تفاوت است. آن كه داروست به صورت داروي گياهي بر مبناي طب جديد ساخته شده است.» وي ادامه مي دهد: «در عطاري ها گياه دارويي فراورده شده عرضه مي شود.اما اين كه چه تعداد گياه داريم، ازنظر روييدني گياه، داراي حدود 8هزار گونه گياهي هستيم اما هنوز شناخته شده نيستند.»
وي اشاره اي گذرا به درآمدزايي اين نعمت خدادادي دارد و مي گويد: «در زمينه گياه دارويي اگر بتوانيم در بازار جهاني مشترك و سهم داشته باشيم باعث ايجاد ثروت، اشتغال و توليد علم مي شود. درحال حاضر سهم كشورمان در اين بازار بسيار كم است. بايد ازنظر كمي و كيفي سهم خود را افزايش دهيم.»
كاربرد فرآيندهاي گياهي در صنايع نظامي و دفاعي
گياهان مصرف گسترده و متنوعي در كشور مي توانند داشته باشند. توليد ماده خام گياهان براي فرآورده هاي دارويي، بهداشتي، آرايشي، استفاده در سموم و محصولات تقويتي براي كشاورزي، حشره كش ها، مكمل هاي غذايي، تنقلات، نوشابه سازي، شيريني سازي و به عنوان شوينده هاي (طبيعي- گياهي) و حتي فرآورده هاي گياهي مي توانند در صنايع نظامي و دفاعي مورد استفاده قرار بگيرند. همچنان كه آمريكا در جنگ با ويتنام از گياهان (معروف به باران زرد) استفاده مي كرد.
عوارض شيميايي داروهاي مدرن
مشاور وزير بهداشت در امور طب سنتي، درباره عوارض شيميايي داروهاي صنعتي چنين مي گويد: «در قانون الهي هم همه چيز عوارض دارند. هر چيزي كه طبيعي باشد سلامت بخشي آن بيش از عارضه است. بهتر است بگوييم كه داروهاي گياهي دامنه سلامت بيشتري نسبت به داروهاي شيميايي دارند و عوارض و اثرات جانبي ناخواسته آن ها كمتر است. اما شيميايي، عوارض جانبي بيشتري دارد. از درختي به نام «سرخدار» داروي «تاكسول» شناخته شده و ضد سرطان به دست مي آيد ولي مانند همه داروهاي ضد سرطان، مصرف بي رويه آن ايجاد مسموميت سلولي مي كند. لذا بايد ميزان مصرف مناسب براي سلامتي را شناسايي و آن مقدار مصرف را هميشه رعايت كنيم.»
لزوم آموزش عطاران
در خصوص نظارت بر كاركرد عطاري ها و فروشندگان گياهان دارويي كه به صورت سنتي دستي در گياه درماني دارند از مشاور وزير بهداشت در صنايع گياهان دارويي، مي پرسم. وي با بيان اين كه در بازار بزرگ گياهان دارويي، عطاري ها بخش بزرگي در ايران وابسته به وزارت بازرگاني هستند، مي افزايد: «عطاري ها نيازمند يك دوره كارورزي و آموزش هستند كه سطح كاري شان را به لحاظ علمي و استانداردهاي مورد قبول بهداشتي بالاببرند.»
34 كارخانه توليد گياهان دارويي
در ايران تقريبا 34 كارخانه توليد گياهان دارويي فعال هستند، از اين تعداد 16 كارخانه فقط در بخش دارويي فعالند. بقيه هم داروي گياهي و هم داروي شيميايي توليد مي كنند.
يك دكتر پژوهشگر امور داروهاي گياهي، احياي رويكرد مصرف گياهان دارويي پس از سال ها ركود و بي رونقي را از سه دهه پيش مي خواند: «طي 30 سال كار تحقيقاتي و با تاسيس داروخانه گياهي در تهران به زعم حتي نخستين داروخانه در خاورميانه-، طب داروي گياهي به جايگاه اصلي و واقعي خود رسيده است. فرق كلي داروخانه با عطاري هاي متداول در اين است كه عطاري ها داروي گياهي فله اي (بسته بندي پلاستيكي به اوزان مختلف) مي فروشند اما داروخانه گياهي دارو هاي تمام بسته بندي شده كلاسيك كارخانه اي و در شرايط بهداشتي با شماره گذاري معتبر عرضه مي كند. اين شيوه تغييراتي به رويكرد فراگير استفاده از داروهاي گياهي مي انجامد.»
به باور وي داروهاي گياهي داروخانه اي بدون هيچ فعل و انفعال شيميايي هستند. تفاوت ديگر كار اين گروه داروخانه ها با عطاري ها در آن است كه آن ها براساس تجربه شان فعاليت مي كنند ليكن تشخيص داروخانه اي در ارائه داروي گياهي بر پايه پژوهشي است و سعي شده، دانستني هاي گياهان قديمي در قالب اطلاعات جديد ارائه شود.
به نقل از نشریه درمانگر
اجزاي سيستم ايمني پوست همواره سعي در برطرف کردن آسيبهاي محيطي موجود دارند. ولي وقتي سن ما بالا ميرود چون سيستم ايمني بدن دستخوش تغييرات طبيعي و روند پيري ميشود، به مرور کيفيت کار سيستم ايمني موجود در پوست کاهش مييابد و پيري پوست رخ ميدهد. پيري پوست ناشي از دو پديده جداگانه است. اول، پيري دروني که تغييري کلي و به ظاهر اجتنابناپذير است و فقط به افزايش سن نسبت داده ميشود و دومي، به پيري ناشي از نور معروف است و به تغييرات ناشي از تماس طولاني با آفتاب اطلاق ميشود. اين پديده پيري قابل پيشگيري است و ميتوان با حفاظت از آفتاب، پيري ناشي از نور را بر پيري دروني اضافه نکرد. همانطور که ميدانيد، پوست ما از لايههاي اپيدرم، درم و چربي تحت جلدي تشکيل شده و سلولهاي سيستم ايمني در دو طرف غشاي پايهاي که درم را از اپيدرم جدا ميکند، توزيع شدهاند و فعاليتهاي هماهنگ شده آنها، اين امکان را به سيستم ايمني پوست ميدهد که پاسخي سريع و موثر عليه عوامل مهاجم ايجاد کنند. در واقع اين شبکه سلولي توانايي درک عوامل مختلکننده در پوست مانند ضربه، تشعشعات ماوراي بنفش و مواد شيميايي سمي و بيماريزا را دارد و سريع پيامهايي را به ديگر اجزاي سيستم ايمني ميفرستد تا آسيب را برطرف کنند. اپيدرم پوست علاوه بر سد فيزيکي بودن در برابر عوامل ياد شده، مانع از دست رفتن آب بدن ميشود و اسيدهاي چرب آزاد آن سد دفاعي اصلي پوست هستند.
قوطي هاي داروي گياهي در عطاري ها در ويترين و قفسه ها جاي مي گيرد. فراواني رويكرد مردم به مصرف داروهاي گياهي از سه دهه اخير، باعث احياي دوباره اين گونه طبابت هاي سنتي- تجربي شده و البته از يك سال پيش در كشور با تحولات علمي، تخصصي، جايگاه داروهاي گياهي نظامندتر شده است. تشكيل ستاد گياهان دارويي و طب ايراني، تاسيس دانشكده طب سنتي، ايجاد درمانگاه ها و مراكز تحقيقاتي و آموزش تخصصي گروهي از پزشكان و داروسازان، نمادي از تحول و نظام مندي نسبت به جايگاه طب سنتي ايران و درمان دارو گياهي است.
نوشته شده در دوشنبه بیست و چهارم فروردین 1388ساعت
23:40 توسط نوری| |
نوشته شده در دوشنبه بیست و چهارم فروردین 1388ساعت
23:17 توسط نوری| |




